Iepenwacht Friesland sluit seizoen af

Het najaar is begonnen. Dat betekent niet alleen dat het kouder wordt en het bokbier in de schappen ligt, tot grote vreugde van enkele Covadianen, maar ook dat het seizoen voor de Stichting Iepenwacht Friesland (SIF) ten einde is. Zij willen de iep beschermen tegen de iepenziekte. Deze redders van de Friese iepen doen dat met behulp van een door Covadis ontwikkelde GIS-applicatie. “Als we zouden stoppen met onze werkzaamheden, zouden we binnen twee tot vier jaar weer aan hetzelfde aantal zieke bomen zitten als voor 2005.”

De SIF is een in 2005 opgericht samenwerkingsverband van verschillende organisaties waaronder gemeenten, Rijkswaterstaat en natuurbeschermingsorganisaties. De iep is een boom die thuis hoort in het Nederlandse landschap. Deze oer-Hollandse reuzen hebben zwaar te lijden onder een ziekte. Gauke Dam is projectleider bij de Iepenwacht Friesland. Hij legt uit wat deze ziekte inhoudt.

“De ziekte wordt overgebracht via de iepenspintkever”, vertelt Dam. “Jaarlijks komen de kevers af op de geuren van de iep. Zij kiezen de kwetsbaarste bomen uit om hun eitjes in te leggen. Aan de kever kleeft een schimmel die wordt overgebracht in de iep. Via de boomwortels onder de grond kunnen iepen elkaar eveneens besmetten. De iep is in het nauw, daarom is in Friesland de Iepenwacht opgericht.”

Dit jaar zijn er 411 bomen gerooid, dat is iets meer dan vorig jaar

Gauke Dam - projectleider Iepenwacht Friesland

Zieke bomen

Het seizoen voor de Iepenwacht is nu ten einde. Maar hoe verloopt zo’n seizoen eigenlijk?

“Het begint rond week 25”, vervolgt Dam. “Dan doen we de eerste controle ronde. Inspecteurs trekken door heel Friesland en een klein stukje Flevoland heen om alle iepen te checken. Er wordt bijgehouden welke bomen ziek of twijfelgevallen zijn. De zieke bomen worden vervolgens binnen tien werkdagen door een gecertificeerde ‘iepenaannemer’ gerooid. Voor iedere gerooide boom wordt een gezonde terug geplant. Midden in de zomer, als de bomen vol in het blad staan, is de tweede controleronde. Dan wordt opnieuw geconstateerd of er zieke bomen zijn en er wordt een oordeel geveld over de twijfelgevallen. Onze inspecteurs weten precies waar ze op moeten letten. Vaak kun je aan de kleur van het blad zien of een boom besmet is. Dit jaar zijn er 411 bomen gerooid. Dat is iets meer dan vorig jaar. Mogelijk heeft de droogte een rol gespeeld in de verspreiding van de ziekte, al weten we dat nog niet zeker. Desondanks is dit nog steeds maar één procent van de iepen.”

Voor nu zijn de iepen in Friesland weer gered

Gauke Dam - projectleider Iepenwacht Friesland

Nederland

Het werk van Iepenwacht heeft resultaat.

“Dit project wordt in zowel Friesland als Groningen gedaan. Inmiddels bestaat de Iepenwacht vijftien jaar. De ziekte is in onze provincies beheersbaar en de iep als soort is behouden voor Friesland. Helaas wordt het in Nederland alleen in deze twee provincies gedaan. Als we zouden stoppen, zouden we binnen twee tot vier jaar weer op hetzelfde uitvalspercentage zitten als voor 2005. Gelukkig is het project verlengd tot 2029. Het zou nog beter zijn als er in iedere provincie een collectieve Iepenwacht is. Vooral in Zeeland en Zuid-Holland staan veel zieke iepen, maar helaas is die beweging nog niet gaande. Voor nu zijn de iepen in Friesland weer gered.”

GIS-applicatie

De Iepenwacht controleert jaarlijks 60.000 bomen in Friesland. De app die Covadis voor hen ontwikkelde is een geografisch informatiesysteem op maat. Deze wordt gebruikt door de inspecteurs, de onderaannemers, de beheerders en de gemeenten. De inspecteur kan alle relevante gegevens van de boom invullen. De aannemer ziet slechts welke boom hij dient te rooien en de beheerder ziet het overzicht compleet met analyses en totalen. De gebruiksvriendelijke GIS-applicatie heeft een kaart om alle bomen met details, zoals grootte, plaats of diameter, te presenteren. Bovendien heeft de app een GPS functionaliteit, waardoor hij de iep snel vindt. Deze maatwerk software is ontwikkeld door een speciaal voor deze app samengesteld ontwikkelteam van Covadis.